محمد ابراهيم آيتى
مقدمه كج
تاريخ پيامبر اسلام ( فارسي )
پس از سؤال از سريّه و جهت وقوع آن ، عبارت : « او را فرمود تا بر ايشان غارت برد » سخت موجب استبعاد و استنكار قرار گرفته است ! ! . پاسخ - در اين مورد سه مسأله مورد بحث قرار مىگيرد : 1 - سريّه چيست ؟ سريّه چنان كه ابن اثير در نهايه گويد : « طائفة من الجيش يبلغ اقصاها اربعمائة تبعث الى العدوّ و جمعها السرايا » بنابراين سراياى پيامبر گرامى اسلام - ص - جماعتهايى از جيش بودند كه در طرف حدّ اقل محدود نبودند ولى حدّ اكثر آنها از چهار صد تجاوز نمىكرده و پيامبر گرامى اسلام اين جماعتها را براى پيشبرد اهداف اسلام بجانب كسانى گسيل مىداشته است . بر عكس وفد كه جماعتى بودند كه براى اظهار اسلام و مانند آن بجانب پيامبر - ص - مىآمده است . 2 - علّت وقوع سرايا چنان كه در صفحهء 420 چاپ سوم آمده است غالبا سركوبى اشرار ، دعوت طوائف به اسلام ، پيشگيرى از وقوع حوادث غير مترقبه و عقيم نمودن توطئههاى دشمنان اسلام و مسائلى از اين قبيل ، و چنان كه از ملاحظهء علل ارسال سراياى پيامبر اسلام بدست مىآيد احيانا جهت ارسال سرايا تعليم مسائل دينى و يا جمعآورى صدقات بوده است امّا غالبا - چنان كه اشاره شد - همان دفاع و پيشگيرى از حركات دشمنان اسلام و توطئه عليه اسلام و مسلمين بوده است . بلكه علّت وقوع غزوات هم غالبا همين مسائل بوده . اگر چه پيامبر بزرگوار اسلام اين وظيفه را هم داشتند كه ابتداء كفّار و مشركان را به اسلام دعوت و احيانا با آنان به جهاد برخيزند ، پارهاى از جنگهاى پيامبر - ص - هم از همين قبيل بوده است . 3 - امّا راجع به عبارتى كه در سريّهء محمد بن مسلمهء انصارى به آن اشاره شد ( ص 421 ) اين مطلب منابع متعدّدى دارد كه به يكى از آنها با عين عبارت اشاره مىشود ، در كتاب طبقات ابن سعد ، ج 2 ص 78 چاپ بيروت 1376 در سريّهء محمد بن مسلمه به قرطاء آمده است : و أمره ان يشنّ عليهم الغارة . اين جانب موقعى كه مشغول مطالعهء اين عبارت براى چاپ بودم اين مطلب به ذهنم آمد كه اى